1982. urtean, 7 urte nituenean, hasi nintzen ohartzen, Euskal Herria izeneko herri baten biztanlea nintzela, eta baita ere Euskaldun sentitu, eta Euskaraz egin behar nuela. Eta nere bizitzaren errealitatean, Extremaduratik etorritako famila osoa nuen, berez gaztelera ere, nere bizitzan komunikatzeko, idazteko, pentsatzeko tresna garrantzitsu bat izan da eta da noski. Hala ere, nere ustez, hizkuntzaren atzetik eta identitatearen gainetik, bestearekin eta inguruarekin lotzen gaituen emozio sakonak dira, hortik sortzen bait dira gero gure nortasuna izango denaren harriak. Horregatik  elkarlana eta elkartasuna birtute bezela ikusten nituen ttikitatik. Komunitate konkretu baten ongizate eta giza kohesiorako onak zirela frogatuz. Eta haurtzaroa denon aberria denez, nere aberria, Hernani izan zen, Langile Ikastolak Kilometroak antolatu zuenean. Andoaingo Ikastolatik, Hernaniko bidea hartu genuen umekoxkor talde bat urte batzuk lehenago, Andoaingo Ikastolaren hezkuntz  ereduarekin guraso batzuek zituzten zalantzak zirela eta, (gorriak eta anarkistak batzuen esanetan). Baita ere egun horietan  ikasle bat kaleratzeko erabakia hartu zuelako Adoaingo  Ikastolaren zuzendaritzak (manifa ugari egon ziren hau salatzeko/hemerotekan daude? ). Ez dira artaburu baten oroimenak ez. Egia bezain borobilak diren gertaera izan ziren horiek, nahi duenak eskuragarriak izango ditu datu fidagarriak eta zehatzak  nahi izan ezkero. Ez ditut izenik aiapatuko, baino Hernanira gure ikasketak burutzea  emigratu genuen ume talde horren barruan, Andoaingo alkate Sozialista ohiaren alaba ere zegoen. Hernaniko Biteri Eskola zaharrean  aritzen ginen (gaur egun Kultur Etxea) oso kondizio txarretan; sakabanaturik; pilatuta, eraikin zahar bezain ttiki batean. Eta orduan mezua argia izan zen: Kilometroak bezelako festa bat, kooperatibismoan sortutakoa, eta,  auzo, herri eta Euskal Herri osoaren pertsonen laguntzarekin (ekonomikoa batipat), duintasunezko beste eraikin bat lortzeko aukera zegoela. Formula ezinhobea zen haur baten gogoetarako: Festa hau ondo irtetzen bada, guk eta gure atzetik etorriko direnak, etorkizun hobeago bat izango dute eta erosoago egongo dira, egongo gara. Euskal Eskola Publiko Unibertsalaren sustraiak izango ziren hauek. Eta kostata, halaxe izan zen, Langilek, Laubidieta Ikastola sortu zuen (kostata ere, obra amaitezina bihurtu zelako), eta han ezarri zituen etorkizunean izango zenaren zutabe nagusienak. Gaur egun, Langile Ikastola Hezkuntza Publikoaren barnean dago, baino lortutako helburuak eta garaipenak ez ziren denontzat berdinak izan, malkoz betetako bidea izan bait zen. Langilek bilatzen zuen Euskal Hezkuntz sistema Publiko eta Iraultzailea, utopia bezelako amets ukiezina bihurtu da gaur egun oraindik ere, eta amets hauek zapuztu zituztenak ere izen eta abizena dute.

Andoaingo Ikastolari nere animo guztiak 1990ko Kilometroko euritea errepikatu ez dadin (lasai egon, ez da errepikatuko). Guraso, ikasle ohi, laguntzaile eta gaur egungo ikasleei batez ere; gogor lanera irrifarre handi batekin. Larramendi Ikastolaren Irakasle eta arduradunei: Euskal Hezkuntza berri baten sorreraren eraldatzaileak izan behar zarete eta horretarako, Harri eta Herri, Gabriel Arestiren olerkiak gogoratuz; “Zaharrak berri”, Larramendi ikastolaren ikasle ohiak ziren “Kauta”  taldekoek zihoten  bezalaxe beraien abesti ezagun batean. Euskal Herriak bizitzen ari den  aro berri honetan, beldurrik gabe arriskatu egin behar da, hori bait da gure gizartea ber-iraultzeko gakoa (Re-EVOLution) Re-load.

ON egin Andoain Kilometroak 2012.